Thứ Tư, 3 tháng 9, 2014

[Nhà đất] -Phát sinh nhiều hệ lụy xã hội

(Xây dựng) - Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo yêu cầu TP Hà Nội dừng ngay các tòa nhà cao tầng tại khu vực trung tâm thủ đô, tuy nhiên sau thời gian ban hành “lệnh cấm” UBND Hà Nội lại có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ nới lỏng “lệnh cấm” vì nhiều lý do. Việc xây dựng nhà cao tầng tại khu vực trung tâm không thể có cơ chế “xin - cho”, mà nó phải được cụ thể bằng những quy định của pháp luật.


Cấm là cần thiết

Về việc xây dựng các tòa nhà cao tầng trong nội thành, ngày 09/12/2009, Văn phòng Chính phủ đã có thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ về việc: Yêu cầu UBND TP Hà Nội chỉ đạo dừng ngay việc phá các nhà biệt thự cũ và xây dựng các tòa nhà cao tầng tại khu vực trung tâm. Ngay sau đó, UBND TP Hà Nội đã có văn bản yêu cầu dừng các dự án xây nhà cao tầng trong nội thành. Tuy nhiên, chỉ ít lâu sau Hà Nội lại có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ nới lỏng "lệnh cấm" với lý do trước thời điểm ngày 09/12/2009, nhiều dự án đang thực hiện, nếu dừng lại không cho triển khai thực hiện sẽ gây lãng phí, thiệt hại không nhỏ về tài chính và phát sinh phức tạp xã hội ...

Đến năm 2010, Hà Nội lại tiếp tục có văn bản gửi Thủ tướng, đề xuất 3 phương án giải quyết như sau: Thứ nhất là cho tiếp tục triển khai 60 dự án đã hoàn tất hồ sơ pháp lý; thứ hai hoàn thiện hồ sơ pháp lý 120 dự án và tiếp tục triển khai; thứ ba là tiếp tục xem xét các dự án còn lại theo định hướng phân vùng kiểm soát phát triển không gian khu trung tâm. Tuy nhiên việc đề xuất này đã gây nhiều tranh cãi. Cuối cùng cách giải quyết “tồn đọng” của Hà Nội là có nhiều dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Lý giải việc giải quyết “tồn đọng” của một số dự án nhà cao tầng bằng cách chấp thuận cho đầu tư, Hà Nội cho rằng việc phát triển cao tầng sẽ theo nguyên tắc không gia tăng dân số, không gây áp lực lên hệ thống hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật... Cụ thể, sẽ chia khu trung tâm thành ba khu vực kiểm soát phát triển cao tầng. Đặc biệt hạn chế tại khu vực quanh hồ Trúc Bạch, không xây tại khu vực trung tâm chính trị Ba Đình, phố cổ, hồ Gươm, thành cổ, an ninh quốc phòng, còn lại là khu vực phát triển có điều kiện. Tuy nhiên, việc “nới lỏng” quy định xây dựng nhà cao tầng tại vùng trung tâm sẽ tạo ra cơ chế “xin - cho”.

Trước áp lực về hạ tầng cũng như những quy định về định hướng phát triển thủ đô khiến Hà Nội phải bắt tay vào việc xây dựng Quy chế quản lý. Sáng 20/8/2014, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã họp và cho ý kiến đối với Quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc, mô hình công trình cao tầng trong khu vực nội đô lịch sử. Theo đó, phạm vi điều chỉnh của Quy chế này gồm 4 quận nội thành cũ (quận Ba Đình, Đống Đa, Hoàn Kiếm, phía bắc quận Hai Bà Trưng) với diện tích nghiên cứu khoảng 3.881ha. Dự thảo Quy chế cũng đã quy định khu vực không xây dựng cao tầng gồm: Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long quy mô khoảng 18,35ha, khu phố cổ diện tích khoảng 82ha, khu vực hồ Gươm và phụ cận diện tích khoảng 63,72ha. Khu vực hạn chế xây dựng cao tầng gồm: Trung tâm chính trị Ba Đình, khu phố cũ, khu vực xung quanh hồ Tây, khu vực hạn chế phát triển; khu Văn Miếu và phụ cận; khu vực cải tạo chỉnh trang, kiểm soát đặc biệt; khu vực cải tạo chỉnh trang, kiểm soát phát triển.

Khu vực cho phép xây dựng cao tầng gồm: Đoạn từ Vành đai 2 - Nguyễn Chí Thanh; đoạn từ Nguyễn Chí Thanh - Láng Hạ; đoạn từ Láng Hạ - Hoàng Cầu; Nguyễn Lương Bằng - Phạm Ngọc Thạch; Phạm Ngọc Thạch - Giải Phóng có tầng cao tối đa từ 21 - 24 tầng. Được xây cao tối đa từ 24 - 27 tầng các đoạn từ cầu Nhật Tân - vành đai 2 - Xuân La; đoạn từ Xuân La - Hoàng Hoa Thám; Hoàng Hoa Thám - Đào Tấn; Cầu Giấy - Nguyễn Chí Thanh; Nguyễn Chí Thanh - Láng Hạ.

Xóa cơ chế xin - cho!

Thực tế Hà Nội trong vài năm qua đã chứng minh việc xây dựng tràn lan các công trình cao tầng trong nội thành cũ đã gây quá tải khả năng đáp ứng hạ tầng kỹ thuật như giao thông, cấp điện, thoát nước; thiếu hụt hạ tầng xã hội như: trường học, nhà trẻ, bệnh viện, cây xanh, nghỉ ngơi vui chơi công cộng. Lịch sử phát triển đô thị Hà Nội với nhiều sơ đồ quy hoạch lập tại các giai đoạn khác nhau nhưng đều có nội dung thống nhất là hạn chế xây dựng công trình cao tầng tại khu vực 4 quận nội thành. Tuy nhiên, hiện khu vực nội đô lịch sử có 289 công trình cao tầng hiện hữu. Trong đó, có 55 công trình đã cấp phép xây dựng và đang thi công, 42 công trình đã cấp phép xây dựng nhưng chưa thi công, và 192 dự án cao tầng khác thuộc đối tượng xem xét của quy chế. Trước nhiều sức ép, khiến Hà Nội khẩn trương xây dựng Quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc, mô hình công trình cao tầng, bởi khi Quy chế được thông qua điều này có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc xây dựng không gian, kiến trúc khu phố cổ.

Việc xây dựng Quy chế này hết sức quan trọng nhằm khắc phục những nhược điểm trong quản lý công trình cao tầng và tình trạng không ăn nhập về không gian, cảnh quan. Nhiều công trình đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính mà vẫn phải chờ nhiều năm qua.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị: “Việc nghiên cứu ban hành Quy chế là vấn đề lớn và khó nhưng đơn vị nghiên cứu soạn thảo đã giải quyết cơ bản thỏa đáng các yêu cầu và giải quyết được các vướng mắc đặt ra. Khi xác định điểm nhấn không nhất thiết phải là nhà cao tầng mà có thể là về kiến trúc - văn hóa. Quy chế sau khi được phê duyệt cần phổ biến rộng rãi đến người dân. Cần ban hành Quy chế càng sớm càng tốt để khắc phục cơ chế “xin - cho”.

Được biết năm 2007, UBND TP cũng đã đồng ý cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam xây trung tâm tài chính thương mại ở số 69 Đinh Tiên Hoàng, nhưng cuối cùng phải đình chỉ do giới chuyên môn và dư luận không đồng tình. Năm 2013, Hà Nội lại đồng ý cho điều chỉnh khu đất tại số 10 Trần Nguyên Hãn và số 27-29 phố Lý Thái Tổ (Q.Hoàn Kiếm) do TCty Thiết bị điện Việt Nam quản lý có chức năng sử dụng đất là đất cơ quan được điều chỉnh thành đất công cộng làm trung tâm thương mại, khách sạn, văn phòng cho thuê. Tuy nhiên việc Chủ tịch UBND TP Hà Nội quyết định xây trung tâm thương mại, khách sạn, văn phòng gần hồ Gươm khiến không ít người lo ngại ảnh hưởng đến không gian quần thể di tích.

Vũ Chiến